Klaudia Szymańska

Na przestrzeni ostatnich lat daje się zaobserwować znaczący wzrost zainteresowania problematyką restrukturyzacji spółek, a narzędzia do wszechstronnej restrukturyzacji mogą stanowić źródło konkurencyjnej przewagi. W Polsce z dniem 1 stycznia 2016 r. zasadniczo weszło w życie nowe prawo restrukturyzacyjne[1], które ma stanowić odpowiedź na potrzeby rynku w tym zakresie. W praktyce bowiem coraz bardziej popularne staje się korzystanie przez polskie podmioty z dostępnych instrumentów prawa obcego, w tym Sauvegarde, Chapter11 czy właśnie Scheme of Arrangement. Scheme of Arrangement[2] jest procedurą, która nie dotyczy tylko spółek chcących przeprowadzić postępowanie naprawcze, a stanowi bardzo elastyczny i wszechstronny instrument pozwalający na restrukturyzację spółki zarówno w kontekście finansowym, jak i korporacyjnym.

Niniejszy artykuł przedstawia omówienie instytucji Scheme of Arrangement oraz wskazuje, jakie korzyści i ryzyka z zastosowania tej procedury mogą płynąć dla polskich przedsiębiorców i ich wierzycieli.

 

Plan Restrukturyzacyjny jest procedurą umożliwiającą przeprowadzenie szerokiego wachlarza instrumentów restrukturyzacyjnych, a bogata tradycja wykorzystania tej instytucji w złożonych, międzynarodowych postępowaniach restrukturyzacyjnych powoduje rosnącą popularność tej instytucji, także na polskim gruncie. Nowe postępowania oraz instrumenty wprowadzone nowelizacją do polskiego Prawa upadłościowego[3] oraz ustawą Prawo Restrukturyzacyjne stanowią niewątpliwie krok w dobrym kierunku w zakresie stwarzania ram prawnych do restrukturyzacji zamiast upadłości podmiotów borykających się z trudnościami finansowymi. Jednak możliwe zastosowania oraz wykształcona przez orzecznictwo praktyka wykorzystania Planu Restrukturyzacyjnego pozwalają na stwierdzenie, że pomimo nowych instrumentów restrukturyzacyjnych wprowadzanych do prawa polskiego, nadal uzasadnione może okazać się sięganie po Scheme of Arrangement, gdyż obowiązujące, jak też wprowadzane środki prawne nie pozwalają na osiągnięcie tych samych celów.

Angielski Scheme of Arrangement jest porozumieniem pomiędzy spółką a jej wspólnikami lub wierzycielami (lub jakąkolwiek ich klasą) na podstawie części 26. angielskiego prawa spółek[4] z 2006 r. dotyczącym restrukturyzacji ich wierzytelności i zobowiązań. Jest to ustawowa procedura pozwalająca spółce na zawarcie porozumienia ze wspólnikami lub wierzycielami, która, poparta wymaganą większością wspólników lub wierzycieli oraz zatwierdzona przez sąd, będzie wiążąca wobec wszystkich wspólników lub wierzycieli, bez względu na to, czy głosowali oni za czy przeciwko Scheme of Arrangement. Procedura odbywa się pod nadzorem sądu, przede wszystkim w zakresie dwóch oddzielnych posiedzeń dotyczących podziału wierzycieli na klasy oraz zatwierdzenia Scheme of Arrangement.

Plan Restrukturyzacyjny został zdefiniowany jako „kompromis lub porozumienie pomiędzy spółką oraz jej wierzycielami lub jakąkolwiek ich klasą, lub jej wspólnikami lub jakąkolwiek ich klasą”[5]. Ustawowa regulacja Planu Restrukturyzacyjnego jest stosunkowo niewielka, stąd zasady postępowania i wykorzystania Planu zostały zaadresowane w orzecznictwie i doktrynie, ze szczególnym uwzględnieniem jego wagi dla praktyki obrotu gospodarczego.

Plan Restrukturyzacyjny ukazał się jako korzystne narzędzie wybierane przez podmioty zaangażowane w złożone restrukturyzacje finansowe, w szczególności w przypadku braku możliwego do wdrożenia porozumienia. Plan Restrukturyzacyjny może być użyty jako środek reorganizacji wypłacalnych spółek lub struktur grupowych, włączając fuzje lub podziały, jak również w przypadkach restrukturyzacji niewypłacalnych podmiotów, na przykład za pomocą zamiany długu na kapitał własny lub za pomocą szerokiej gamy innych strategii redukcji długu. Ze względu na brak ustawowych wymagań w zakresie przedmiotu Planu, może być on użyty jako elastyczne narzędzie do przegłosowania zabezpieczonych i niezabezpieczonych wierzycieli, zastrzyku płynnych środków do spółki, zapobiegania wypływowi gotówki czy też doprowadzenia do pożądanej alokacji aktywów. Brak jest ustawowych ograniczeń dotyczących przedmiotu Planu Restrukturyzacyjnego, stąd może on dotyczyć każdej materii, co do której spółka oraz jej wierzyciele lub wspólnicy mogą podjąć wspólne ustalenia i zobowiązania.[6] Plan Restrukturyzacyjny może znaleźć zastosowanie zarówno wobec wypłacalnych, jak i niewypłacalnych spółek. Wreszcie Plan Restrukturyzacyjny może zostać zastosowany w stosunku do spółki zarejestrowanej poza Wielką Brytanią, co przyniosło ogromną popularność tej instytucji, w szczególności w zakresie podejmowania działań naprawczych wobec spółek dotkniętych trudną sytuacją finansową. W Polsce skorzystanie z tej procedury umożliwia przedstawienie wierzycielom propozycji restrukturyzacyjnych (w tym redukcji zadłużenia) i przyjęcie ich także w stosunku do niezgadzających się wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo.

Plan Restrukturyzacyjny wymaga zgody wspólników lub wierzycieli reprezentujących co najmniej 75 % wartości w każdej klasie głosujących wspólników lub wierzycieli, reprezentujących jednocześnie większość w liczbie w każdej klasie. Ta cecha Planu, pozwalająca na przegłosowanie mniejszości i objęcie ich ustaleniami Planu, jest bardzo użyteczna oraz stanowi odstępstwo od zasady, zgodnie z którą pozbawienie wierzyciela jego praw może odbyć się tylko za jego zgodą.

Przyjęcie Planu Restrukturyzacyjnego wymaga trzech zasadniczych kroków. Po pierwsze, konieczne jest przedstawienie propozycji porozumienia z wierzycielami oraz złożenie go do sądu. Po drugie, zostają zwołane zgromadzenia wierzycieli celem głosowania nad propozycjami spółki objętej Planem. Wreszcie, jeśli Plan zostanie zaakceptowany przez wymaganą większość, sąd rozważy, czy zatwierdzony Plan spełnia określone kryteria (fairness) oraz podejmie decyzję o zatwierdzeniu Planu. W przypadku zatwierdzenia Planu, staje się on prawnie wiążący wobec wszystkich wierzycieli, których dotyczy, oraz spółki z momentem dostarczenia jego odpisu do angielskiego rejestru spółek[7].

(...)



[1] Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, Dz.U. 2015 poz. 978, dalej: „Prawo Restrukturyzacyjne”.

[2] Dalej również jako „Plan Restrukturyzacyjny” lub „Plan”.

[3]Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 233), dalej jako: „Prawo Upadłościowe”.

[4]Companies Act 2006 z dnia 8 listopada 2006 r., pełnytytuł: „An Act to reform company law and restate the greater part of the enactments relating to companies; to make other provision relating to companies and other forms of business organisation; to make provision about directors’ disqualification, business names, auditors and actuaries; to amend Part 9 of the Enterprise Act 2002; and for connected purposes”, 2006 c. 46.

[5]Angielskie prawo spółek: The Companies Act 2006, Part 26, s.895: “a compromise or arrangement is proposed between a company and—

(a)its creditors, or any class of them, or

(b)its members, or any class of them.”

[6]Payne Jennifer, Schemes of Arrangement Theory, Structure and Operation, Cambridge University Press 2014, str. 1.

[7] The Companies Act 2006, Part 26, s. 899.

 

Więcej w nr. 05/2016

 

Deklaracja Pierwotna

Deklaracja o wersji pierwotnej "Prawa Europejskiego w praktyce" Redakcja "Prawa Europejskiego w praktyce" informuje, że wersją pierwotną (referencyjną) czasopisma jest wydanie papierowe (ISSN 1733-2036). Po ukazaniu się drukiem nowego numeru czasopisma, Redakcja zamieszcza na stronie internetowej www.pewp.pl jego spis treści oraz wybrane publikacje z numeru.

Rada Naukowa

Prof. dr hab. Maria Magdalena Kenig-Witkowska,

Prof. dr hab. Jan Barcz,

Prof. dr hab. Marek Chmaj,

Prof. dr hab. Artur Nowak-Far,

Prof. dr hab. Arkadiusz Wudarski,

Prof. nadzw. UW, dr hab. Robert Grzeszczak,

Tomasz Janik,

Adw. dr Rafał Morek,

Dr Joanna Brylak,

Dr Marcin Krzymuski,

Robert Siwik,

Dr Barbara Godlewska-Bujok.