Przewoźnik lotniczy, który realizował w państwie członkowskim wyłącznie pierwszy odcinek lotu łączonego może, w celu zasądzenia odszkodowania z tytułu opóźnienia lotu, zostać pozwany przed sądy, w obszarze właściwości, których znajduje się docelowe miejsce lotu, znajdujące się w innym państwie członkowskim. Ma to miejsce, w sytuacji gdy różne loty były przedmiotem jednej rezerwacji obejmującej całą trasę przelotu, a duże opóźnienie, które wystąpiło w miejscu docelowym wynika ze zdarzenia, do którego doszło w ramach pierwszego lotu – stwierdził Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej 7 marca br. w sprawach połączonych C-274/16, C-447/16 i C-448/16 flightright GmbH/Air Nostrum, Líneas Aéreas del Mediterráneo SA Roland Becker/Hainan Airlines Co. Ltd Mohamed Barkan, Souad Asbai, Assia Barkan, Zakaria Barkan, Nousaiba Barkan/Air Nostrum, Líneas Aéreas del Mediterráneo SA.

   Pasażerowie lotniczy dokonali rezerwacji z Air Berlin oraz Iberia na loty łączone z Hiszpanii do Niemiec (to znaczy na odcinku Ibiza ‒ Palma de Mallorca ‒ Düsseldorf, jeśli chodzi o Air Berlin i na odcinku Melilla ‒ Madryt ‒ Frankfurt nad Menem, odnośnie do Iberii), a rezerwacje te obejmowały odpowiednio całą trasę przelotów. Pierwsze krajowe odcinki lotów w Hiszpanii były realizowane na rzecz Air Berlin i Iberia przez hiszpańskiego przewoźnika lotniczego Air Nostrum. W obydwu przypadkach loty te odbyły się z opóźnieniem (45 i 20 minut) powodując w rezultacie, że pasażerowie nie zdążyli na drugi lot do Niemiec. Pasażerowie dotarli ostatecznie do miejsca przeznaczenia z ponad 3-godzinnym opóźnieniem (to znaczy około 4 godzin opóźnienia w ramach lotu zarezerwowanego z Air Berlin oraz 13 godzin opóźnienia w związku z lotem zarezerwowanym z Iberia).
   Z powodu tychże opóźnień zainteresowani pasażerowie lotniczy (lub w ich miejsce niemieckie przedsiębiorstwo flightright) zwrócili się do sądów niemieckich żądając zasądzenia odszkodowania od Air Nostrum w oparciu o rozporządzenie Unii dotyczące praw pasażerów lotniczych1.
   Amtsgericht Düsseldorf (sąd rejonowy w Düsseldorfie, Niemcy) oraz Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy) powzięły wątpliwości w kwestii, czy sądom niemieckim przysługuje międzynarodowa jurysdykcja do orzekania w przedmiocie skarg wnoszonych przez pasażerów lotniczych przeciwko przewoźnikowi lotniczemu, który i) ma siedzibę w innym państwie członkowskim, ii) w ramach lotów łączonych z docelowym miejscem lotu w Niemczech realizował wyłącznie pierwsze loty krajowe w tym innym państwie członkowskim oraz iii) nie jest kontrahentem tych pasażerów. Powyższe dwa sądy zwróciły się do Trybunału o wyjaśnienie, czy w takiej sytuacji należy stosować przepisy rozporządzenia Bruksela I2, zgodnie z którymi pozwany mający miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim w ramach umowy lub roszczenia wynikającego z umowy może być pozwany przed sąd miejsca wykonania zobowiązania, z którego wywodzone jest roszczenie. Rozporządzenie to stanowi, że w przypadku świadczenia usług miejscem tym, o ile nie uzgodniono inaczej, jest miejsce, w którym zgodnie z umową usługi były świadczone albo miały być świadczone.
   W ogłoszonym wyroku Trybunał orzekł, że docelowe miejsce lotu w Niemczech może być uznane za miejsce wykonania świadczonych usług nie tylko w odniesieniu do drugiego lotu, ale również odnośnie do pierwszego, krajowego lotu w Hiszpanii. Wynika stąd, że sądy niemieckie posiadają co do zasady jurysdykcję do orzekania w przedmiocie skarg o odszkodowanie wniesionych przeciwko zagranicznemu przewoźnikowi lotniczemu, jakim jest Air Nostrum.
   Po pierwsze, pojęcie „umowy lub roszczenia wynikającego z umowy” w rozumieniu rozporządzenia Bruksela I obejmuje skargę o odszkodowanie wniesioną na podstawie rozporządzenia dotyczącego praw pasażerów lotniczych, przez pasażerów lotniczych, których lot łączony miał duże opóźnienie, przeciwko obsługującemu lot przewoźnikowi lotniczemu niebędącemu ich kontrahentem.
   W tym zakresie Trybunał zauważył w szczególności, że zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym praw pasażerów lotniczych, gdy obsługujący lot przewoźnik lotniczy, niezwiązany umową z pasażerem, wykonuje zobowiązania wynikające z tego rozporządzenia, uważa się, że działa w imieniu osoby związanej umową z danym pasażerem. W związku z tym należy uznać, że przewoźnik ten (w tym przypadku Air Nostrum) wypełnia zobowiązania, na które swobodnie wyraził zgodę wobec kontrahenta danych pasażerów (w tym przypadku Air Berlin i Iberia). Zobowiązania te wywodzą się z umowy przewozu lotniczego.
   Po drugie, Trybunał stwierdził, że w przypadku lotu łączonego „miejscem wykonania” tego lotu w rozumieniu rozporządzenia Bruksela I jest miejsce przylotu w ramach drugiego lotu, w sytuacji gdy przewóz obejmujący obydwa loty jest realizowany przez dwóch różnych przewoźników lotniczych, a powództwo odszkodowawcze z tytułu dużego opóźnienia w docelowym miejscu lotu jest oparte na zdarzeniu, które miało miejsce w ramach pierwszego z tych lotów, realizowanego przez przewoźnika lotniczego, który nie jest kontrahentem danych pasażerów.
   Trybunał podkreślił w tym względzie, że odnośne umowy obejmujące jedną rezerwację na całej trasie przelotu ustanawiają zobowiązanie przewoźnika lotniczego do przewozu pasażera z punktu A do punktu C. Taka operacja przewozu stanowi usługę, której miejsce3 głównego świadczenia znajduje się w punkcie C. Zdaniem Trybunału przewoźnik lotniczy, który tak jak Air Nostrum, realizuje tylko pierwszy lot z punktu A do punktu B, może z łatwością przewidzieć, że pasażerowie mogą pozwać go do sądów w punkcie C.
   W kolejnej sprawie pasażer lotniczy zwrócił się do sądów niemieckich z żądaniem zasądzenia od chińskiego przewoźnika lotniczego, Hainan Airlines, odszkodowania z tytułu odmowy przyjęcia go na pokład na drugim odcinku lotu łączonego (na trasie Berlin ‒ Bruksela ‒ Pekin). W tym zakresie Trybunał przypomniał, że jeżeli pozwany (w tym przypadku Hainan Airlines) nie posiada siedziby na terytorium państwa członkowskiego, jurysdykcję sądów każdego państwa członkowskiego określa prawo tego państwa, a nie przepisy rozporządzenia Bruksela I. 
1 Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U. 2004, L 46, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 7, t. 8, s. 10). W zależności od przebytej odległości odszkodowanie to wynosi 250, 400 lub 600 EUR.
2 Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 19, t. 4, s. 42) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2012, L 351, s. 1). To ostatnie rozporządzenie uchyliło rozporządzenie nr 44/2001. Rozporządzenie to ma zastosowanie wyłącznie do postępowań sądowych wszczętych począwszy od dnia 10 stycznia 2015 r. W niniejszych sprawach mające znaczenie przepisy tych dwóch rozporządzeń mają identyczną lub prawie identyczną treść.
3 Trybunał przypomniał w tym kontekście, że pasażer lotniczy może również wytoczyć powództwo przed sądem posiadającym jurysdykcję w odniesieniu do miejsca wylotu (wyrok z dnia 9 lipca 2009 r., Rehder, C-204/08 zob. również komunikat prasowy nr 62/09).
Za: curia

Deklaracja Pierwotna

Deklaracja o wersji pierwotnej "Prawa Europejskiego w praktyce" Redakcja "Prawa Europejskiego w praktyce" informuje, że wersją pierwotną (referencyjną) czasopisma jest wydanie papierowe (ISSN 1733-2036). Po ukazaniu się drukiem nowego numeru czasopisma, Redakcja zamieszcza na stronie internetowej www.pewp.pl jego spis treści oraz wybrane publikacje z numeru.

Rada Naukowa

Prof. dr hab. Maria Magdalena Kenig-Witkowska,

Prof. dr hab. Jan Barcz,

Prof. dr hab. Marek Chmaj,

Prof. dr hab. Artur Nowak-Far,

Prof. dr hab. Arkadiusz Wudarski,

Prof. nadzw. UW, dr hab. Robert Grzeszczak,

Tomasz Janik,

Adw. dr Rafał Morek,

Dr Joanna Brylak,

Dr Marcin Krzymuski,

Robert Siwik,

Dr Barbara Godlewska-Bujok.