Europejski Trybunał Praw Człowieka zaakceptował jednostronną decyzję polskiego rządu w kolejnej sprawie dotyczącej procedury umieszczania i pobytu w domach pomocy społecznej. Rząd przyznał się do naruszenia konwencji w sprawie pana Adama*, który cierpi na schizofrenię i od 19 lat przebywa wbrew swojej woli w domu pomocy społecznej.

Skarga i deklaracja rządu
   W swojej skardze mężczyzna wskazał, że umieszczenie go w placówce było bezprawnym pozbawieniem wolności. Ponadto skarżący podniósł zarzut, że przez 9 lat, gdy był ubezwłasnowolniony całkowicie, nie mógł zwrócić się do sądu o zwolnienie z ośrodka.
   W złożonym oświadczeniu rząd przyznał, że pozbawienie wolności skarżącego stanowiło naruszenie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz że mężczyzna nie mógł w trakcie okresu całkowitego ubezwłasnowolnienia skorzystać ze środków prawnych, dzięki którym decyzja o skierowaniu do domu opieki społecznej mogłaby zostać uznana za niezgodną z prawem. Ponadto rząd zadeklarował zapłatę panu Adamowi 20 tysięcy zł w ramach zadośćuczynienia.
   Sprawa była prowadzona w ramach Programu Spraw Precedensowych HFPC. Fundacja reprezentowała skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem.
Przepisy niezgodne z Konstytucją i Konwencją
   To kolejna sprawa dotycząca umieszczenia osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie w DPS, która toczyła się przed Trybunałem w Strasburgu i była w nią zaangażowana HFPC. W 2012 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał wyrok w sprawie Jana Nowaka*. Uznał wówczas, że umieszczenie mężczyzny w domu pomocy społecznej oraz pozbawienie go środków prawnych umożliwiających kontrolę legalności dalszego pobytu w zakładzie naruszało art. 5 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (prawo do ochrony wolności osobistej).
   W czerwcu 2016 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że te przepisy są także niezgodne z Konstytucją.
Czas na zmiany w prawie
   W połowie września 2017 r. do Sejmu wpłynął rządowy projekt zmiany ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, wykonujący wspomniane wyroki ETPC i TK. Nowelizacja dotyczy możliwości zwrócenia się do sądu przez osobę skierowaną przymusowo do domu pomocy społecznej – nawet całkowicie ubezwłasnowolnionej – o kontrolę zasadności jej pobytu w placówce.
   „Nowelizacja ustawy o ochronie zdrowia psychicznego jest szansą na to, że do ETPC nie będą już trafiały sprawy podobne do historii pana Jana i pana Adama. Liczymy na to, że powstanie efektywny mechanizm, na mocy którego osoby ubezwłasnowolnione całkowicie będą mogły sądownie zmienić decyzję o ich umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Wnioskujemy o zmianę tych regulacji od kilku lat” – powiedziała adw. Katarzyna Wiśniewska, prawniczka HFPC.
* – personalia zmienione
Za: HFPC

Deklaracja Pierwotna

Deklaracja o wersji pierwotnej "Prawa Europejskiego w praktyce" Redakcja "Prawa Europejskiego w praktyce" informuje, że wersją pierwotną (referencyjną) czasopisma jest wydanie papierowe (ISSN 1733-2036). Po ukazaniu się drukiem nowego numeru czasopisma, Redakcja zamieszcza na stronie internetowej www.pewp.pl jego spis treści oraz wybrane publikacje z numeru.

Rada Naukowa

Prof. dr hab. Maria Magdalena Kenig-Witkowska,

Prof. dr hab. Jan Barcz,

Prof. dr hab. Marek Chmaj,

Prof. dr hab. Artur Nowak-Far,

Prof. dr hab. Arkadiusz Wudarski,

Prof. nadzw. UW, dr hab. Robert Grzeszczak,

Tomasz Janik,

Adw. dr Rafał Morek,

Dr Joanna Brylak,

Dr Marcin Krzymuski,

Robert Siwik,

Dr Barbara Godlewska-Bujok.