W ubiegłym roku weszły w życie ważne rozwiązania prawne dotyczące funkcjonowania organizacji pozarządowych w Polsce. W znacznym stopniu zliberalizowały one zasady działalności stowarzyszeń, a najmniejszym organizacjom pozwoliły korzystać z zewnętrznych źródeł finansowych. Zdecydowanie na niekorzyść organizacji zmienił się jednak klimat polityczny, w którym nowy rząd obniżył standardy prowadzenia dialogu obywatelskiego, a jego przedstawiciele otwarcie krytykowali wybrane organizacje, szczególnie promujące liberalne wartości i zajmujące się działalnością antydyskryminacyjną, prawami kobiet i mniejszości seksualnych, wsparciem dla migrantów i uchodźców oraz patrzeniem władzy na ręce. W ten sam nurt wpisała się też kampania zniesławienia wszczęta przez publiczną telewizję oraz media bliskie partii rządzącej. To wszystko spowodowało, że po ubiegłorocznej poprawie wartości indeksu dla Polski, zmalał on ponownie do poprzedniej wysokości. Szerzej o tendencjach dotyczących polskiego sektora pozarządowego w ubiegłym roku można przeczytać w wydanym właśnie przez ISP raporcie.

   Działalność organizacji pozarządowych w Polsce była utrudniona przez nowy rząd, który objął władzę po wyborach parlamentarnych jesienią 2015 roku. Po sporze dotyczącym składu Trybunału Konstytucyjnego rząd Prawa i Sprawiedliwości znacznie ograniczył dialog publiczny z organizacjami pozarządowymi. Niektóre instytucje dialogu obywatelskiego zostały rozwiązane, a proces legislacyjny rzadko obejmował konsultacje społeczne. W celu pominięcia obowiązku ich przeprowadzenia nowe ustawy najczęściej były składane w Sejmie za pośrednictwem ścieżki poselskiej. Jednocześnie w 2016 roku władze centralne dopuszczały się różnych proceduralnych nieprawidłowości w przyznawaniu środków publicznych, w sposób preferencyjny traktując wybrane, bliskie sobie organizacje.
   Ponadto partia rządząca przejęła kontrolę nad publicznymi mediami przez znowelizowanie ustawy medialnej i mianowanie swojego kierownictwa, po czym media publiczne zaczęły emitować negatywne materiały na temat wybranych organizacji. Główne publiczne programy informacyjne rozpoczęły kampanię dyskredytacji, twierdząc, że niektóre organizacje pozarządowe były powiązane z opozycją polityczną i niewłaściwie wykorzystywały środki publiczne. Premier i inni prominentni przedstawiciele partii rządzącej włączyli się do tej kampanii, oświadczając, że organizacje pozarządowe wymagają silniejszej kontroli. W rezultacie pod koniec grudnia 2016 roku premier zaproponowała nową ustawę, mającą wprowadzić centralne zarządzanie sektorem organizacji pozarządowych przez nowy urząd, podlegający bezpośrednio Prezesowi Rady Ministrów (prace nad ustawą trwają obecnie w parlamencie).
   Z drugiej strony, w maju weszła w życie ważna nowelizacja Ustawy o stowarzyszeniach, łagodząca zasady zakładania stowarzyszeń i umożliwiająca niezarejestrowanym stowarzyszeniom otrzymywanie zewnętrznego finansowania. Nowelizacja wyeliminowała także nadzór władz lokalnych nad tym procesem i skróciła czas, w jakim sąd podejmuje decyzję w sprawie rejestracji. Ponadto nowelizacja Prawa zamówień publicznych, która weszła w życie w lipcu 2016 roku, wspiera ideę bardziej powszechnego uwzględniania celów społecznych przy udzielaniu zamówień publicznych, co może zwiększyć szanse organizacji pozarządowych na wygrywanie przetargów.
   To tylko główne obserwacje, których rozwinięcie i uzasadnienie zawiera najnowsza edycja raportu Indeks Stabilności NGO 2016 (CSO Sustainability Index 2016), wydanego właśnie przez ISP we współpracy z USAID. Można w nim znaleźć podsumowanie funkcjonowania sektora obywatelskiego w ubiegłym roku, opracowane w odniesieniu do sześciu obszarów dotyczących ich działalności: otoczenia prawnego, zdolności organizacyjnej, kondycji finansowej, rzecznictwa, świadczenia usług, infrastruktury oraz wizerunku publicznego.
Pełen raport dotyczący Polski można znaleźć na stronie ISP.
   Zachęcamy także do zapoznania się z angielską wersją raportu 2016 CSO Sustainability Index obejmującego obszar Europy Środkowej i Wschodniej oraz Eurazji. Dzięki niemu można porównać, jak sytuacja sektora pozarządowego w Polsce w wymienionych obszarach wygląda w porównaniu do warunków działalności organizacji pozarządowych w innych krajach objętych badaniem – w tym sąsiadujących z nami państw Europy Środkowo-Wschodniej czy krajów Azji Centralnej. Materiał ten jest dostępny pod adresem: http://www.usaid.gov/europe-eurasia-civil-society.
O INDEKSIE CSO SI:
Indeks poziomu rozwoju i stabilności organizacji pozarządowych (CSO Sustainability Index) jest podstawowym narzędziem analitycznym służącym do pomiaru poziomu rozwoju sektora obywatelskiego w regionie Europy Środkowej i Wschodniej oraz Eurazji. Indeks śledzi przeobrażenia w sektorze pozarządowym w dwudziestu dziewięciu krajach przez ostatnie dwadzieścia lat. Bada szeroko ogólne uwarunkowania funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego, skupiając się na otoczeniu prawnym działalności organizacji pozarządowych, ich zdolnościach organizacyjnych, kondycji finansowej, efektywności prowadzonego rzecznictwa, świadczonych usługach, infrastrukturze oraz wizerunku społecznym. Każdy z tych wymiarów jest w Indeksie oceniany na siedmiopunktowej skali, gdzie liczba 1 oznacza bardzo zaawansowany poziom rozwoju, a liczba 7 słabą kondycję. Indeks jest prowadzony przez amerykańską Agencję na rzecz Międzynarodowego Rozwoju (USAID) we współpracy z organizacjami partnerskimi w każdym z wymienionych dwudziestu dziewięciu krajów. Od ponad 10 lat badanie w Polsce prowadzi Instytut Spraw Publicznych.
Więcej informacji o badaniu można zdobyć w Instytucie Spraw Publicznych pod adresem: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..
Za: ISP

Deklaracja Pierwotna

Deklaracja o wersji pierwotnej "Prawa Europejskiego w praktyce" Redakcja "Prawa Europejskiego w praktyce" informuje, że wersją pierwotną (referencyjną) czasopisma jest wydanie papierowe (ISSN 1733-2036). Po ukazaniu się drukiem nowego numeru czasopisma, Redakcja zamieszcza na stronie internetowej www.pewp.pl jego spis treści oraz wybrane publikacje z numeru.

Rada Naukowa

Prof. dr hab. Maria Magdalena Kenig-Witkowska,

Prof. dr hab. Jan Barcz,

Prof. dr hab. Marek Chmaj,

Prof. dr hab. Artur Nowak-Far,

Prof. dr hab. Arkadiusz Wudarski,

Prof. nadzw. UW, dr hab. Robert Grzeszczak,

Tomasz Janik,

Adw. dr Rafał Morek,

Dr Joanna Brylak,

Dr Marcin Krzymuski,

Robert Siwik,

Dr Barbara Godlewska-Bujok.