Instytucje UE osiągnęły częściowe porozumienie polityczne w sprawie Europejskiego Funduszu Obronnego. Ostateczną decyzję podejmą Parlament Europejski i Rada. Fundusz ma wesprzeć innowacyjną i konkurencyjną bazę przemysłową sektora obronnego oraz wzmocnić autonomię strategiczną UE. Jak podkreśla komisarz Elżbieta Bieńkowska, to szansa na rozwój takich dziedzin, jak sztuczna inteligencja, oprogramowania szyfrujące, technologie dronów czy łączność satelitarna.

   W świecie rosnącej niestabilności i nasilających się transgranicznych zagrożeń bezpieczeństwa żaden kraj nie odniesie sukcesu, działając w pojedynkę. Dlatego też Komisja Junckera podejmuje bezprecedensowe działania służące ochronie i obronie obywateli Europy. Europejski Fundusz Obronny zaproponowany przez Komisję w czerwcu 2018 r. jako część długoterminowego budżetu UE na lata 2021–2027 wpisuje się w te inicjatywy na rzecz zwiększenia zdolności UE do zapewnienia ochrony swoim obywatelom.
   Wiceprzewodniczący Jyrki Katainen, odpowiedzialny za zatrudnienie, wzrost gospodarczy, inwestycje i konkurencyjność, powiedział: „Jest to istotny krok na drodze do urzeczywistnienia europejskiej współpracy w dziedzinie obronności. Europejski Fundusz Obronny pomoże państwom członkowskim lepiej wykorzystać pieniądze podatników, promować silny i innowacyjny przemysł obronny, a także zwiększyć autonomię UE i jej przewagę technologiczną w dziedzinie obrony”.
   Komisarz do spraw rynku wewnętrznego, przemysłu, przedsiębiorczości i MŚP, Elżbieta Bieńkowska, dodała: „Porozumienie to stanowi kolejny ważny element składowy gwarantujący Europie pozycję silnego podmiotu zapewniającego bezpieczeństwo swoim obywatelom. Fundusz będzie wspierać innowacje technologiczne i współpracę w europejskim sektorze obronności, tak aby Europa odnosiła korzyści z najnowocześniejszych i interoperacyjnych obronnych technologii i sprzętu w nowatorskich dziedzinach, jak np. sztuczna inteligencja, oprogramowania szyfrujące, technologie dronów czy łączność satelitarna”.
   Porozumienie, które podlega jeszcze ostatecznemu formalnemu przyjęciu przez Parlament Europejski i Radę, opiera się na następujących kluczowych elementach:
• Fundusz zapewni wsparcie podczas całego cyklu rozwoju przemysłowego – od badań naukowych przez opracowywanie prototypów po certyfikację.
• Fundusz będzie finansował, przede wszystkim w formie dotacji, wspólne projekty badawcze.
• Środki z budżetu UE będą dostępne nie tylko na etapie prowadzenia badań i projektowania – na którym nawet 100 proc. finansowania jest możliwe. Z unijnego budżetu współfinansowane będą również inwestycje państw członkowskich w opracowywanie prototypów (współfinansowanie na poziomie do 20 proc.) oraz w działania w zakresie testowania, kwalifikowania i certyfikacji (maksymalnie 80 proc.).
• Poprzez oferowanie zwiększonych proporcji finansowania fundusz zapewni zachęty do transgranicznego udziału w projektach dla wielu MŚP i spółek o średniej kapitalizacji działających w łańcuchu dostaw w sektorze obronności.
• Projekty realizowane w ramach stałej europejskiej współpracy strukturalnej (PESCO), kwalifikujące się do finansowania, mogą otrzymać dodatkowy bonus w wysokości 10 proc., jednak finansowanie nie jest automatyczne.
• Projekty zostaną zdefiniowane zgodnie z priorytetami uzgodnionymi przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, zwłaszcza w kontekście planu rozwoju zdolności (CDP), ale priorytety regionalne i międzynarodowe, np. w kontekście NATO, również mogą być brane pod uwagę.
• Wyłącznie projekty oparte na współpracy co najmniej trzech podmiotów z co najmniej trzech państw członkowskich lub z państw stowarzyszonych kwalifikują się w normalnych warunkach do wsparcia.
• Co najmniej 4 proc., a maksymalnie 8 proc. budżetu zostanie przeznaczone na przełomowe innowacje obarczone wysokim ryzykiem, które będą sprzyjać wzmacnianiu wiodącej roli UE w perspektywie długoterminowej i jej autonomii w dziedzinie obrony.
• Zasadniczo tylko podmioty z siedzibą w UE lub państwach stowarzyszonych i niekontrolowane przez państwa trzecie lub przez podmioty prawne z tych państw kwalifikują się do finansowania. Mające siedzibę w UE spółki zależne spółek z państw trzecich mogą wyjątkowo kwalifikować się do wsparcia ze środków funduszu z zastrzeżeniem określonych warunków gwarantujących, że interesy UE i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony nie będą zagrożone. Podmioty z siedzibą poza UE nie otrzymają żadnego finansowania ze środków unijnych, ale mogą uczestniczyć we wspólnych projektach. UE nie wyklucza zatem nikogo z Europejskiego Funduszu Obronnego, ustala jednak warunki otrzymania finansowania podobne do tych, jakie dla unijnych firm istnieją na rynkach państw trzecich.
Co dalej?
   Wstępne porozumienie polityczne osiągnięte przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w ramach tzw. negocjacji trójstronnych musi jeszcze zostać formalnie zatwierdzone przez Parlament Europejski i Radę. Aspekty budżetowe i niektóre powiązane przepisy horyzontalne wniosku dotyczącego Europejskiego Funduszu Obronnego stanowią przedmiot ogólnego porozumienia w sprawie kolejnego długoterminowego budżetu UE, zaproponowanego przez Komisję w maju 2018 r.
Kontekst
   W swoich wytycznych politycznych z czerwca 2014 r. przewodniczący Jean-Claude Juncker określił jako priorytet wzmocnienie bezpieczeństwa obywateli europejskich. W orędziu o stanie Unii z 2016 r. zapowiedział utworzenie Europejskiego Funduszu Obronnego.
   Od tego czasu Komisja Europejska, pod przewodnictwem Junckera i przy wsparciu państw członkowskich, podejmuje kroki, by urzeczywistnić współpracę w dziedzinie obronności finansowaną z budżetu UE.
   Komisja już wytycza drogę dla tego celu w obecnym okresie budżetowym UE, który kończy się w 2020 r. Po raz pierwszy w historii Europy UE stymuluje europejską współpracę obronną i przeznacza na nią 590 mln euro środków budżetowych (90 mln euro na badania naukowe w latach 2017–2019 i 500 mln euro na rozwój wyposażenia i technologii w latach 2019–2020).
• Współpraca na rzecz badań nad obronnością zaczyna nabierać realnych kształtów. Do pierwszych umów o udzielenie dotacji UE w ramach budżetu na 2017 r. należy projekt badawczy Ocean2020. Uczestniczy w nim 42 partnerów z 15 krajów UE, którzy są wspierani podczas misji nadzoru morskiego. W tym celu projekt zakłada włączenie dronów i bezzałogowych okrętów podwodnych do operacji floty. W nadchodzących tygodniach Komisja ogłosi kolejne, oparte na współpracy projekty badawcze w dziedzinie obronności przewidziane w ramach budżetu na 2018 r. Przedstawi też program prac i ostatnią wersję zaproszenia do składania wniosków finansowanego z pozostałej transzy budżetowej na rok 2019.
• Komisja oficjalnie podjęła prace z państwami członkowskimi w sprawie finansowania wspólnych projektów przemysłowych w dziedzinie obronności. Po otrzymaniu opinii państw członkowskich Komisja przyjmie za kilka tygodni po raz pierwszy Europejski program rozwoju przemysłu obronnego (EDIDP), który ma na celu współfinansowanie wspólnych projektów przemysłowych w dziedzinie obronności w ramach budżetu na lata 2019–2020.
   Na podstawie tych dwóch programów pilotażowych i po zwiększeniu środków na wstępne finansowanie Komisja zaproponowała w czerwcu 2018 r. obszerny Europejski Fundusz Obronny w wysokości 13 mld euro w ramach kolejnego długoterminowego budżetu UE, obejmujący filar badawczy i filar dotyczący rozwoju zdolności.
   Europejski Fundusz Obronny będzie uzupełnieniem środków z innych programów UE zaproponowanych przez Komisję, w szczególności 6,5 mld euro z instrumentu „Łącząc Europę” na rzecz wzmocnienia strategicznej infrastruktury transportowej w celu przystosowania jej do potrzeb mobilności wojskowej oraz 100 mld euro z nowego programu „Horyzont Europa” na badania naukowe i innowacje.
Za: Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce

 

Deklaracja Pierwotna

Deklaracja o wersji pierwotnej "Prawa Europejskiego w praktyce" Redakcja "Prawa Europejskiego w praktyce" informuje, że wersją pierwotną (referencyjną) czasopisma jest wydanie papierowe (ISSN 1733-2036). Po ukazaniu się drukiem nowego numeru czasopisma, Redakcja zamieszcza na stronie internetowej www.pewp.pl jego spis treści oraz wybrane publikacje z numeru.

Rada Naukowa

Prof. dr hab. Maria Magdalena Kenig-Witkowska,

Prof. dr hab. Jan Barcz,

Prof. dr hab. Marek Chmaj,

Prof. dr hab. Artur Nowak-Far,

Prof. dr hab. Arkadiusz Wudarski,

Prof. nadzw. UW, dr hab. Robert Grzeszczak,

Tomasz Janik,

Adw. dr Rafał Morek,

Dr Joanna Brylak,

Dr Marcin Krzymuski,

Dr Robert Siwik,

Dr Barbara Godlewska-Bujok.